Hierboven had ook iets andes kunnen staan, oplettend lezertje. “Dom”, zou een titel hebben kunnen zijn. “Voetbal” was een mogelijkheid geweest. “Muur”, ook een woord dat ik had kunnen gebruiken. 1 Februari een vreselijk incident met 72 doden na afloop van een voetbalwedstrijd in Egypte. De volgende dag de hele dag Egypte in het nieuws. Iedere radioshow of reportage had er iets over te melden, en ieder half uur een update. Ongekend,  ik twitterde het volgende: “75 doden dus Egypte al hele dag in het nieuws. Als het maar voetbal is.” Daarop werd ik door een volger voor cynisch uitgemaakt. Toen ik wees op het feit dat als er dagenlang elke dag doden vallen in Egypte, ik toch veel minder hoor en zie, en ook Syrie zich in niet zoveel belangstelling van de media mag verheugen, was het antwoord: “Alles went”. Cynisch, inderdaad.

Mijn volgende tweet hierover zei: ”Als voetbalrellen inderdaad opzet zijn van hogerhand, dan is dat mogelijk een fatale fout. Kon het tij wel eens definitief keren voor SCAF.”

Als ik mijn kranten zo eens lees, ben ik niet de enige die er zo over denkt. De complottheorieen hebben de overhand in de verklaring voor de rellen. Dat het alleen om een groep supporters zou gaan die de tegenstander eens flink de les leest: ik vond niemand die dat gelooft. Ik geloof dat ook niet trouwens. Wat ik gezien heb het afgelopen jaar: iedere keer als het dreigt rustig te worden schiet het regime in een reactie die de agressie weer doet oplaaien. De sit-in dreigde te verlopen in verveling: aanvallen op demonstranten, doden, gewonden en brand. Toen de Kopten vreedzaam betoogden: een agressieve aanval en het leger dat demonstranten dood reed. Het zjn maar twee voorbeelden. Officieel zou de noodtoestand moeten worden opgeheven: “behalve als de situatie dat niet toelaat” was het voorbehoud. En zie, een situatie die weer uit de hand dreigt te lopen. Of liever gezegd, al uit de hand is gelopen. Tientallen doden inmiddels in de dagen na die van de wedstrijd. Hoort u het nog op de radio? Al Jazeera, ja, die laat het zien, maar hier in Nederland hebben we het over de sneeuw, de files en de mogelijke elfstedentocht.

De muur in Mahmoud street, opgetrokken om het Ministerie van Binnenlandse Zaken te beschermen, is inmiddels door de demonstranten neergehaald. Ik twitterde daar over toen hij werd gebouwd dat muren nog nooit iets hadden op gelost, niet in China, niet in Schotland, niet in Dutsland en niet in Israel. Er kwamen er nog een paar bij, maar wie kwaad is vindt een weg. Dus kom ik weer tweets tegen die vragen om saline vloeistof, oogdruppels en melk (tegen het traangas). Zie ik berichten dat het hospitaal in de kerk mensen nodig heeft om te helpen. En kan ik raden dat de hospitaaltjes achter Hardies en in de moskee ook op volle toeren draaien. Ik zie bekende taferelen op TV. Ook die “gewone supporters” die het incident van 1 februari veroorzaakten zijn een herhaling. Precies een jaar eerder waren het “gewone” kamelen en paarden verhuurders, die “geheel spontaan” de demonstranten aanvielen.

Ja, zult u zeggen, voetbalsupporters zijn geen demonstranten. Niet juist. De Ultra’s van Al Ahly en de supporters van Zamalek, beiden uit Cairo, stonden in de frontlinies bij alle gewelddadigheden het afgelopen jaar.

Als dit incident een poging was tot meer chaos van het regime, als dit gedaan is onder het motto ” verdeel en heers”, dan krijg ik denk ik gelijk. Dan kon het regime wel eens veel meer afgebeten hebben dan ze zo snel weg kunnen kauwen. Voorlopig is het nog onrustig op straat. Te veel mensen hebben niets meer te verliezen.

Ik zag gelijk dat hij bijzonder moest zijn, die vlag. Een week in de nieuwe revolutie van november stond hij, trost maar duidelijk al vaak gebruikt, bij een tent voor de Mogamma. Als de jongelui uit die tent ergens heengingen, ging de vlag mee. Hij moest dus betekenis hebben, oplettend lezertje, meer dan zo maar een vlag, die overal op het plein te koop zijn. Tot ik hem, terug in Holland, tegenkwam in een televisie documentaire, wist ik niet wat die vlag betekende. De zuster van Mina Daniel nam die vlag en liep er mee naar een nieuwe muur in Mahmoud Street, en schreeuwde de machthebbers haar woede in het gezicht. Haar broer kwam om bij de Maspero rellen in oktober, en overleefde die niet. Vervolgens wilde het regime hem de schuld van die rellen in de schoenen schuiven. Van slachtoffer naar dader. Dat pikt natuurijk niet iedereen, en zeker niet Mina’s vrienden en familie. Dus dit is zijn vlag, Mina’s vlag, die trots op zijn stok is waar de activisten zijn. Om het regime te laten zien, dat je mensen kunt vermoorden, maar niet de geest van verandering en vernieuwing die nu rondwaart op het plein en in het land. Niet bij iedereen, niet overal, maar genoeg. Die vlag is vast vandaag op het plein geweest. De activisten waar ik gisteren over blogde, zijn gisteravond vrij gelaten. Maikel Nabil leeft nog, en heeft niets van zijn geest en strijdlust ingeboet. Er is maar een weg voor het regime. Iedereen weet dat, zij zelf ook, denk ik. Maar ze willen het nog niet geloven.

Morgen is het een jaar geleden dat in Egypte de revolutie begon. Eerst in Suez, als demonstratie, maar bij de eerste dode realiseerde men zich daar dat het meer was dan dat. Wat is er bereikt? Mubarak staat terecht met veel vertragingen. Politieagenten die beschuldigd zijn van de dood of mishandeling van demonstranten  werden vrijgelaten of mochten op borgtocht naar huis. Maikel Nabil zit al 10 maanden vast, at niet, kreeg nauwelijks medische behandeling, heeft een cel van een meter in het vierkant. Bijna 2000 activisten kregen afgelopen zondag een pardon, maar worden toch nog niet vrijgelaten. De arrestaties gaan door, de corruptie is niet aagnepakt, het leger heeft nog steeds 30 % van de economie in handen. Er wordt met excessief geweld opgetreden tegen activisten en demonstatenten. Het geweld tegen vrouwen is niet verminderd, de armen zijn nog steeds arm.

Niets bereikt dus? Ja zeker wel. De angst is weg, de geest is echt uit de fles. Er wordt, ondanks het geweld van staatswege, nog steeds gedemonstreerd. Er wordt actie gevoerd, geschreven, geblogd en er zijn talkshows op tv. Er wordt gediscussieerd, door links en rechts, door oud en jong, door mannen en vrouwen, door meer en minder conservatieve moslims, door meer en minder conservatieve Kopten, door seculieren en liberalen. Er is hoop, er is vertrouwen en er is vastberadenheid. Er is een parlement dat door 70 % vanbevolking wordt gesteund, bij een opkomst van ruim meer dan die helft die wij hier niet halen.

Het zal nog even duren voordat er gelijke rechten zijn en corruptie is teruggedrongen. Het al nog even duren voordat werk beschikbaar is voor degenen die goed opgeleid van school komen. Het zal nog even duren voordat niet 40 % onder de armoede grens leeft. Het zal nog even duren, maar het is begonnen, en het zal voorlopig niet stoppen. Een kaarsje op de taart, wat het feestje brengt morgen: niemand die het weet. Maar uiteindelijk zal dit moeten leiden tot wat men vroeg vorig jaar: brood, waardigheid, sociale rechtvaardigheid. Niet meer, niet minder.

.

Wat er ook van wordt, vandaag was een historische dag, oplettend lezertje. De eerste bijeenkomst sinds tijden van een parlement in Egypte dat in redelijk vrije verkiezingen werd verkozen. De verdeling van de zetels er dan ook naar; partijen die lang werden onderdrukt hebben met elkaar zo’n 70 % van de stemmen. Bij die eerste bijeenkomst moetsen voorzitter en vice-voorzitter worden gekozen.Dat lukte uiteindelijk ook, het wordt een Moslim Broeder. Een lid van de meerderheid. Nieuw ook: men kan nu de parlementaire debatten volgen per live uitzending op het kanaal waar voorheen Nile Drama 2 op uitzond. Prima, volgens mij, maar via Twitter hoor ik ook commentaar: laat ze gewoon aan het werk gaan, zonder met een show bezig te zijn. De camera’s konden niet verhinderen dat sommige splinternieuwe leden de bijeenkomst slaapverwekkend vonden Op de foto die ik hier doorlink ziet u dat er in ieder geval flink gekeken wordt nog, door het publiek.

Er wordt geroepen om een systeem waardoor de kiezer ook kan zien wie er aanwezig is bij de vergaderingen, en men het stemgedrag kan volgen. Dat laatste vooral lijkt me nuttig, zouden we hier lokaal ook moeten doen. Als iedereen dan maar blijft volgen, komt het vanzelf goed, met elk land. Niets zo goed voor de democratie als mensen laten zien waar iedereen mee bezig is, en wat beloftes waard zijn. Ter illustratie nog maar twee graffiti afbeeldingen. Overmorgen is het de eerste verjaardag van de revolutie. De neiging om weer naar Cairo te vertrekken is groot, maar ik ben bang dat ik dan helemaal niet meer terug kom.

Nog vijf dagen, dan begint men in Cairo te herdenken dat het een jaar geleden is dat de revolutie begon. Ik schreef hier al eerder dat er drie dagen feest zijn georganiseerd door het SCAF. Vandaag was er een flinke bijeenkomst op het Tahrirplein, en werd opgeroepen tot meedoen aan demonstraties volgende week. Niet die officiële, maar die vragen om een uitvoeren van de revolutie. Daar is namelijk nog weinig van terecht gekomen. Gisteren zag ik een online versie van een krant met zware kritiek op Tantawi, vandaag was die krant onherkenbaar veranderd. De complot theorieën zingen weer rond, censuur, zelf censuur, een stille coupe? Wie het weet mag het zeggen. Wat ik wel weet is dat, ongeacht wat er volgende week gebeurt, er grote groepen zijn die het niet op zullen geven. Die door zullen gaan tot de revolutie echt begint, met een aftreden van het regime, met een verbetering van de situatie in Egypte. Zij laten zich niet meer met een kluitje in het riet sturen en zijn bereid arrestatie, verwonding of dood te riskeren om hun doel te bereiken. De geest ging vorig jaar uit de fles, de angst werd doorbroken. Dat zal voorlopig niet ophouden.

Hierboven een nu verdwenen schildering met vele gezichten van bekende activisten en leden van het regime. Links onderaan in blauw Allaa, die nu voorlopig op vrije voeten is en de tijd die hij miste met zijn tijdens zijn gevangenschap geboren zoon in kan halen. Zijn zoon die Khaled heet, vernoemd naar die jongen uit Suez, die de lont in het kruitvat was met zijn gewelddadige dood.

Hieronder nog een plaatje van degene die wel verdween: Mubarak. Inmiddels is hij vervangen door Tantwai, in het regime, en als graffiti.

Op een dag dat er weer vechtpartijen waren op Tahrir, er tenten in brand werden gestoken en er stenen en stokken werden gebruikt, hier een foto uit rustiger tijden. SCAf is nog zeer wel in staat de zaak te verstoren. En hieronder een foto van een muurschildering met een hoop tekst, waar volgens mijn beperkte kennis van het Arabisch iets wordt gezegd over de politie. Wie weet wat mag het zeggen.

Wij verwachten hier van de media dat ze ons informeren, bij voorkeur onpartijdig. Dat is natuurlijk nooit helemaal zo, vaak is in berichtgeving wel sympathie of afkeer van iets te merken. In het journaal willen we dat niet, in opinieprogramma’s mag het, bij de achtergronden van het nieuws verwachten wij objectiviteit en feiten. Althans, ik verwacht dat, en wat daaraan niet voldoet, daar kijk of luister ik niet veel naar, of lees ik niet meer.

Dat is een zegen, oplettend lezertje, een luxe die niet overal verkrijgbaar is. In veel landen, oost en west, zijn kranten, radio en tv op de hand van hun regering, of zelfs in dienst daarvan. Tegenstemmen worden niet gehoord, of zelfs niet toegelaten. In Egypte heb je NileTV, die veel kanalen bezet. Nieuws en achtergronden, maar ook amusement en films, of kinderkanalen. De meeste Egyptenaren spreken Egyptisch en kijken dus naar Egyptische of Arabisch talige zenders. NileTV wordt breed bekeken. Er wordt ook breed geloofd wat er op te zien is. In het afgelopen jaar waren er bizarre beelden te zien op diezelfde zender: men zond beelden uit van een rustig Cairo, terwijl op datzelfde moment bij Al Jazeera de revolutie, met veldslagen op bruggen en pleinen live te zien was. Al Jazeera Arabisch is nu niet meer te zien in Egypte, hun Engelse zender nog wel.

Bij de aanslag op de Kopten in oktober riep de jounaal lezeres op om toch vooral het leger te hulp te komen, dat aangevallen werd door die vreselijke atievoerders. De objectiviteit is ver te zoeken, de zender wordt gezien als spreekbuis voor het regime, het oude van Mubarak en het nieuwe van de SCAF. Vorig jaar januari werd het gebouw waar de zender zetelt belaagd, en het staat nu symbool voor alles wat in de media onbetrouwbaar is. Dus kom je datzelfde gebouw, met een herkenbaar uiterlijk, vaak op de muren van Cairo tegen. Of kwam, moet ik zeggen, omdat veel verwijderd is. Of zal je tegenkomen, omdat ik vermoed dat er wel weer nieuwe geplaatst gaat worden. Hier twee foto’s  uit mijn graffiti voorraad, die de media als onderwerp hebben. Het bovenste geeft dat Maspero gebouw weer, met een wasmachine ipv een opbouw, met het woord brainwashing er onder. De onderste hoeft heelmaal geen uitleg. PInokkio op tv, met een zeer lange neus.

De huidge machthebbers in Egypte hebben een handige zet gedaan: 25 januari is tot officiele nationale feestdag verklaard. De eerste verjaardag van de revolutie hebben ze zo naar zich toe getrokken. Te verwachten is (of nu was) dat die dag door de revolutionairen gebruikt gaat worden om te laten weten dat ze de revolutie nog niet geslaagd vinden. Nu heeft SCAF een programma van drie dagen opgesteld, met toeters en bellen, en concerten op het Tahririplein. Dat zal ongetwijfeld vol staan. Om nu actie te voeren wordt lastig. SCAf heeft het voordeel van de media, de gemiddelde Egyptenaar vertrouwt daar op voor zijn informatie. Je lijkt dan als revolutionair al gauw een tegenstander van de revolutie, die die dagen door de SCAF zo omarmd wordt. Dat er in de maanden tussen januari vorig jaar en januari dit jaar keer op keer mensen worden vermoord, gevangen gezet, door militaire rechtbanken als burgers veroordeeld en vastgezet onder erbarmelijke omstandigheden, dat het geweld door de polite en de corruptie in de overheid nog niet is aangepast: het wordt  of dreigt te worden uitgeveegd.

Benieuwd hoe men dat aan gaat pakken van de kant van de revolutionairen. Ze zullen ongetwijfeld iets verzinnen. Ik hoop van harte dat het zonder geweld zal gaan. Er is genoeg bloed vergoten. Op de foto een van de demonstranten tijdens de onlusten van november, die hier overdag wat slaapt inhaalt. Ondanks zijn gebroken been was hij nog op het plein, dag en nacht. Zoals hij waren er velen.

Eerder schreef ik hier al dat ik The Cairo Trilogy van Naguib Mahfouz ging lezen op de terugweg vanuit Cairo.  Passend, vond ik, en op dit moment lees ik in deel 1, Palace Walk, over de periode aan het eind van de eerste Wereldoorlog. Egypte was een Brits protectoraat en men vroeg onafhankelijkheid. Met petities, met demonstraties, kortom: met revolutie. De beschrijving is griezelig van toepassing op de huidige situatie, inclusief vrouwendemonstraties. Er werd toen zelfs een gedicht over geschreven, door Hafiz Ibrahim. Ik wil het u niet onthouden. Voor al die vrouwen die ook vandaag nog de straat op gaan, om een rechtvaardige regering, een einde aan het geweld, een menswaardig bestaan of gewoon vrijheid te eisen.

Beautiful women marched in protest.                                                                                       I went to observe their rally                                                                                                       I found them proudly                                                                                                                 Brandishing the blackness of their garments.                                                                           They looked like stars,                                                                                                               Gleaming in a pitch-black night.                                                                                                They took to the streets;                                                                                                            Sa’d's home was their target.

Sa’d Zaghlul was de woordvoerder van de eisen en was door de Engelsen met zijn collega’s naar Malta verbannen. Het gedicht komt uit het boek, uitgegeven bij AUC, 2001. De foto vond ik op het internet bij de revolutie pagina . Opvallend: de gewaden waren korter dan nu.